Tranzyty planet pozasłonecznych
Planetą pozasłoneczną (egzoplanetą) nazywamy planetę, która krąży wokół gwiazdy innej niż nasze Słońce. Pierwsze egzoplanety wykryto pod koniec ubiegłego stulecia, niespełna 30 lat temu. Jednym z pierwszych odkrywców był polski astronom Aleksander Wolszczan. Dziś znanych jest już kilka tysięcy planet pozasłonecznych.

Porównanie planety pozasłonecznej HD 286123 b z Jowiszem
Tranzytem nazywamy przejście jednego ciała niebieskiego na tle innego (np. egzoplanety przed tarczą jej macierzystej gwiazdy).

Przebieg tranzytu
W Układzie Słonecznym (US) możemy obserwować zjawiska tranzytu dwóch planet na tle gwiazdy (Słońca). Planety, o których mowa to Merkury i Wenus. Pozostałe planety: Mars, Jowisz, Saturn, Uran i Neptun nigdy nie znajdą się pomiędzy Ziemią i Słońcem, ponieważ krążą na zewnątrz orbity Ziemi. Do obserwacji tranzytu Merkurego i Wenus potrzebujemy teleskopu wyposażonego w filtr do obserwacji Słońca.
Nie są to częste zjawiska. Ostatnie tranzyty Wenus miały miejsce 8 czerwca 2004 r. i 6 czerwca 2012 r. Najbliższe zobaczymy dopiero 11 grudnia 2117 r. i 8 grudnia 2125 r..

Tranzyt Wenus
Na tranzyty Merkurego poczekamy nieco krócej. Zobaczymy je 11 listopada 2019 r. i 13 listopada 2032 r.
Pewnego rodzaju tranzytem jest również zjawisko zaćmienia Słońca – Księżyc ustawia się wówczas na linii Ziemia-Słońce i przechodzi przed tarczą naszej gwiazdy, zakrywając ją częściowo (zaćmienie częściowe) lub całkowicie (zaćmienie całkowite).
Inne zjawiska tranzytu występują w układzie księżyców Jowisza. Z Ziemi możemy obserwować przejścia największych (galileuszowych) księżyców – Io, Europy, Ganimedesa i Kallisto przed tarczą największej planety US.

Cień Ganimedesa na Jowiszu (OA ZS12)
Tranzytem nazywamy też przejście innego obiektu np. Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) na tle Słońca lub Księżyca.
Najbliższe Ziemi gwiazdy znajdują się co najmniej setki tysięcy razy dalej niż Słońce. W związku z tym nawet w teleskopie przy dużym powiększeniu gwiazdy pozostają punktowymi źródłami światła. Ponieważ planety, które krążą wokół gwiazd są od nich wielokrotnie mniejsze i świecą tysiące razy słabiej, ich dostrzeżenie wydaje się niemożliwe. Na szczęście część planet pozasłonecznych (tych korzystnie ustawionych w przestrzeni) od czasu do czasu przechodzi przed tarczą swojej gwiazdy. Obserwujemy wówczas czasowy spadek jasności gwiazdy związany z zakryciem fragmentu jej tarczy przez planetę. Pociemnienie to możemy zaobserwować (zarejestrować) dopiero na zdjęciach, ponieważ jest ono zbyt małe, aby mogły wychwycić je nasze oczy.

Fotografia gwiazdy Qatar-2, wokół której krąży egzoplaneta Qatar-2 b (OA ZS12)
W Obserwatorium Astronomicznym ZS12 (OA ZS12) staramy się rejestrować zjawiska tranzytów egzoplanet. Dotychczas udało się uchwycić 7 przejść planet pozasłonecznych przed tarczami ich macierzystych gwiazd.
Wyniki naszych obserwacji pojawią się w czerwcu.

